هگمتانه، گروه خبر همدان: رئیس اداره مدیریت بحران و پدافند غیرعامل شهرداری همدان، با تشریح اقدامات این اداره به مناسبت فرا رسیدن 20 مهرماه روز ملی مدیریت بحران و بلایای طبیعی اظهار کرد: کاهش خطر بلایا به شناسایی آسیب‌پذیری‌های شهر پیش از وقوع حادثه، برنامه‌ریزی برای شرایط اضطراری و هماهنگی بین واحدهای اجرایی و شهروندان وابسته است.
 پایش رودخانه‌ها و شناسایی نقاط آب‌گرفتگی
بیتا روحی افزود: یکی از محورهای فعالیت مدیریت بحران شهرداری همدان، بررسی خطر سیلاب، پایش وضعیت رودخانه‌ها و مسیل‌های شهری و شناسایی نقاط مستعد آب‌گرفتگی است.
وی گفت: در این زمینه، وضعیت رودخانه‌ها و مسیل‌های اصلی شهر، از جمله دره مرادبیگ، دیوین، عباس‌آباد، خضر، حاج شمسعلی و اتحاد، با همکاری شرکت آب منطقه‌ای بررسی شده و گزارش‌های میدانی و تصویری از وضعیت آن‌ها تهیه شده است.
روحی با اشاره به اهمیت شناخت دقیق مسیرهای عبور آب یادآور شد: به روزرسانی نقشه رودخانه‌ها با توجه به تغییرات مسیرها، دیوارکشی‌ها، پوشش‌ها و نقاط بحرانی انجام شده؛ همچنین بررسی وضعیت رودخانه‌های سرپوشیده، دریچه‌های بازدید و بخش‌هایی که پوشش آن‌ها ممکن است خطرآفرین باشد، با هدف شناسایی خطرات و پیگیری اصلاح آن‌ها در دستور کار قرار دارد.
وی ادامه داد: مطالعات تکمیلی طرح جمع‌آوری و هدایت آب‌های سطحی، به ویژه در محدوده‌های علی‌آباد و دره مرادبیگ، پیگیری شده، همچنین با مشارکت بخش‌های فنی و خدمات شهری و مسؤولان نواحی مناطق چهارگانه، نقاط دارای آب‌گرفتگی جزئی و عمده بررسی و نقشه این نقاط برای تعیین اولویت‌ها و پیگیری اقدامات اصلاحی به روزرسانی شده است.
به گفته رئیس اداره مدیریت بحران و پدافند غیرعامل شهرداری همدان، نقشه‌برداری و تهیه گزارش از محل عبور تأسیسات شهری از رودخانه‌ها و مسیل‌های روباز و بخش‌هایی از رودخانه‌های سرپوشیده به طول حدود هفت کیلومتر نیز انجام شده است؛ این اطلاعات برای شناسایی موقعیت زیرساخت‌ها، بررسی خطرات احتمالی و برنامه‌ریزی در شرایط بحرانی کاربرد دارد.
وی تصریح کرد: مطالعات مربوط به مسیرهای جایگزین تردد اضطراری، با توجه به خطر سیلاب و مراکز خطرزا و بررسی راهکارهای هدایت جریان آب در مسیرهای دارای ظرفیت محدود نیز در این حوزه دنبال می‌شود؛ در مطالعات رودخانه‌های همدان، راهکارهایی از جمله سیل‌برگردان‌های شرقی و غربی برای مدیریت جریان سیلاب مطرح شده است.
روحی تأکید کرد: اثربخشی این اقدامات به تداوم پایش میدانی، هماهنگی میان دستگاه‌های مسؤول و پیگیری اصلاح نقاط شناسایی‌شده وابسته است.
مدیریت محله‌محور؛ افزایش آمادگی شهروندان
وی با بیان این که مدیریت محله‌محور از دیگر محورهای فعالیت شهرداری همدان برای کاهش خطر بلایا است، افزود: در این رویکرد، محلات به دلیل نزدیکی به شهروندان و شناخت بهتر ظرفیت‌ها و مسائل محلی، می‌توانند در افزایش آمادگی و سازماندهی اقدامات اولیه هنگام وقوع حادثه نقش داشته باشند.
رئیس اداره مدیریت بحران و پدافند غیرعامل شهرداری همدان گفت: در همین راستا، کارگاه آموزشی «مدیریت محله‌محور و تیم‌بندی اضطراری محلات» برگزار شده و طرح دوام نیز با هدف افزایش آمادگی شهروندان در محلات دنبال می‌شود.
وی اضافه کرد: محله حاجی، کبابیان، کوی فرهنگیان و کوی شهید مدنی از محدوده‌های مورد توجه در برنامه‌های جاری هستند، همچنین مدیریت بحران اماکن در قالب چهار تیم در حال اجراست.
روحی یادآور شد: بر اساس گزارش‌های منتشر شده درباره برنامه مدیریت بحران شهری، شناسایی و سازماندهی ظرفیت‌های 74 محله همدان نیز مطرح شده است؛ این برنامه بر شناسایی ظرفیت‌های انسانی و محلی، شناخت نقاط آسیب‌پذیر و ایجاد زمینه هماهنگی میان مردم و دستگاه‌های امدادی تأکید دارد.
وی با اشاره به نقش شهروندان در کاهش خسارات ناشی از بحران‌ها اظهار کرد: آموزش مردم و تقویت توان محلات باید مکمل فعالیت نیروهای تخصصی باشد.
رئیس اداره مدیریت بحران و پدافند غیرعامل شهرداری همدان خاطرنشان کرد: مدیریت محله‌محور به معنای جایگزین کردن مردم به جای نیروهای امدادی نیست، بلکه هدف آن است که شهروندان با شناخت خطرات، آگاهی از راه‌های اطلاع‌رسانی و آشنایی با اقدامات ایمن اولیه، هنگام وقوع حادثه آمادگی بیشتری داشته باشند.
آموزش تخصصی، مانورهای عملیاتی و سامانه‌های هشدار
وی گفت: در کنار برنامه‌های محله‌محور، آموزش‌های تخصصی و تمرین‌های عملی نیز برای افزایش آمادگی در برابر مخاطرات اجرا شده که دوره‌های مرتبط با آواربرداری در شرایط جنگی و سخت، مدیریت نیروهای داوطلب، ایمنی شهروندی، هدایت و رهبری در بحران و اصول برنامه‌ریزی در سوانح، از جمله این برنامه‌هاست.
روحی ادامه داد: مانور خوداتکایی محلات، مانور آواربرداری در شرایط جنگی و ترکیبی و مانور ملی زلزله شهر همدان نیز در شمار تمرین‌های برگزارشده قرار دارد.
وی افزود: اجرای طرح پایش شهری در مدارس و طرح دوام در محلات از دیگر فعالیت‌های مرتبط با افزایش آمادگی عمومی است.
رئیس اداره مدیریت بحران و پدافند غیرعامل شهرداری همدان در خصوص حوزه فناوری و اطلاع‌رسانی نیز گفت: سامانه اطلاع‌رسانی آنلاین و پورتال هشدار سریع مدیریت بحران توسعه یافته، همچنین سامانه پایش تصویری زنده برای رصد مناطق بحرانی و کمک به تصمیم‌گیری در مرکز فرماندهی مدیریت بحران اجرا شده است.
وی یادآور شد: تکمیل نقشه‌های خطرپذیری(ریسک) محلات، استفاده از اطلاعات مکانی برای شناسایی مسیر تأسیسات شهری و مطالعه مسیرهای اضطراری نیز می‌تواند به اولویت‌بندی اقدامات و تصمیم‌گیری هنگام وقوع حادثه کمک کند.
جنگ تحمیلی سوم؛ تجربه‌ای عملی برای مدیریت بحران
روحی با بیان این که تجربه جنگ تحمیلی سوم یکی از آزمون‌های عملیاتی شهرداری همدان در حوزه مدیریت بحران بود، افزود: پس از آغاز جنگ در 9 اسفند 1404 و آسیب دیدن تعدادی از منازل مسکونی در نخستین حمله به همدان، نیروهای آتش‌نشانی و خدمات ایمنی برای امداد و نجات وارد عمل شدند، نیروهای خدمات شهری و مدیریت پسماند نیز پاک‌سازی محل حادثه، جمع‌آوری آوار و بازگشایی معابر را بر عهده گرفتند.
وی گفت: برای حضور میدانی مسؤولان و رسیدگی مستقیم به مسائل شهروندان آسیب‌دیده، یک دستگاه اتوبوس شهرداری در محل حادثه مستقر شد؛ ثبت خسارات، پیگیری وضعیت منازل آسیب‌دیده و ارزیابی اولیه ایمنی ساختمان‌ها با همکاری متخصصان بسیج مهندسین نیز انجام گرفت.
رئیس اداره مدیریت بحران و پدافند غیرعامل شهرداری همدان افزود: شهرداری همچنین اقداماتی از جمله نصب شیشه‌های شکسته منازل آسیب‌دیده را پیگیری کرد.
وی با اشاره به آن که در جریان این عملیات‌ها 25 نفر نجات یافتند، افزود: در گزارش واحد آتش‌نشانی و خدمات ایمنی نیز 13 مورد اعزام عملیاتی، پنج عملیات موفق نجات، 13 عملیات موفق اطفای حریق و 21 مأموریت ایمنی ثبت شده است.
روحی گفت: در بخش خدمات شهری و مدیریت پسماند نیز حدود 350 مترمکعب آوار و نخاله جمع‌آوری شد.
وی افزود: بازگشایی و پاک‌سازی معابر برای تسهیل دسترسی نیروهای امدادی در اولویت قرار داشت؛ چراکه باز بودن مسیرهای تردد، امکان حضور سریع آتش‌نشانی و سایر نیروهای امدادی در محل حادثه را فراهم می‌کند.
رئیس اداره مدیریت بحران و پدافند غیرعامل شهرداری همدان ادامه داد: گزارش عملکرد شهرداری نشان می‌دهد نخستین حمله، برخی ناهماهنگی‌ها و ضعف‌های اجرایی را آشکار کرد، اما تجربه حاصل از آن در حوادث بعدی، از جمله حملات 16 و 24 اسفند و 18 فروردین 1405، به بهبود هماهنگی و انسجام عملیات کمک کرد.
وی با اشاره به درس‌های این تجربه اظهار کرد: در شرایط جنگی، مسؤولیت پاسخ‌گویی تنها بر عهده یک واحد نیست؛ آتش‌نشانی، خدمات شهری، مدیریت پسماند، مدیریت بحران، حمل‌ونقل و بخش‌های اطلاع‌رسانی و فرهنگی باید در قالب مجموعه‌ای هماهنگ عمل کنند.
روحی افزود: تاب‌آوری شهری تنها به تجهیزات و امکانات وابسته نیست، بلکه هماهنگی سازمانی، سرعت عمل، استمرار خدمات و توان یادگیری از حوادث نیز در آمادگی شهر برای مواجهه با بحران نقش دارد.
 تاب‌آوری شهری از خانه و محله آغاز می‌شود
رئیس اداره مدیریت بحران و پدافند غیرعامل شهرداری همدان با بیان این که در سطح جهانی نیز موضوع کاهش خطر بلایا در سال 2026 بر نقش خانه‌ها و جوامع محلی تأکید دارد، خاطر نشان کرد: دفتر سازمان ملل متحد برای کاهش خطر بلایا، شعار «تاب‌آوری از خانه آغاز می‌شود» را برای روز جهانی کاهش خطر بلایا در 13 اکتبر 2026 انتخاب کرده است این شعار بر آمادگی خانواده‌ها، آگاهی از خطرات و دسترسی به اطلاعات کاربردی هنگام وقوع حادثه تأکید دارد.
وی تصریح کرد: رویکرد مدیریت محله‌محور در همدان نیز بر ارتباط بین آمادگی خانواده‌ها، ظرفیت محلات و توان پاسخ‌گویی شهر استوار است.
روحی گفت: پایش رودخانه‌ها و نقاط آب‌گرفتگی، برنامه‌ریزی برای هدایت آب‌های سطحی، آموزش شهروندان، سازماندهی محلات و تجربه عملیات امدادی جنگ رمضان، بخش‌هایی از این رویکرد را تشکیل می‌دهند.
وی در جمع‌بندی اقدامات مدیریت بحران شهرداری همدان تأکید کرد: کاهش خسارات مستلزم پیوند بین برنامه‌ریزی پیشگیرانه، آمادگی عملیاتی و مشارکت مردم است.
به نقل از روابط عمومی اداره مدیریت بحران و پدافند غیرعامل شهرداری همدان، به گفته وی، مدیریت بحران نباید به واکنش پس از وقوع حادثه محدود شود، بلکه باید با شناسایی خطرات، افزایش آمادگی شهروندان، بهبود هماهنگی دستگاه‌ها و حفظ خدمات حیاتی، زمینه کاهش آسیب‌ها و بازگشت سریع‌تر شهر به شرایط عادی را فراهم کند.